W dniu 9 lipca 2026 r., w godzinach rannych, przybyliśmy do Jedwabnego dwoma samochodami typu bus. W wyjeździe uczestniczyło 18 osób z Jerzmanic-Zdroju, Legnickiego Pola, Jeleniej Góry, Lubina i Bolesławca.
O godzinie 13.00, na Rynku w Jedwabnem, zorganizowaliśmy zgromadzenie publiczne, podczas którego został odczytany list skierowany do mieszkańców Jedwabnego.
List do mieszkańców
Szanowni Mieszkańcy Jedwabnego!
Przybyliśmy do Was z Dolnego Śląska – z Jerzmanic-Zdroju, Legnickiego Pola, Jeleniej Góry, Lubina i Bolesławca – aby powiedzieć Wam jedno:
Nie jesteście sami. Łączy nas przekonanie, że każdy naród ma prawo do poznania własnej historii opartej na faktach, a nie na domysłach, uprzedzeniach czy politycznych interpretacjach. Historia nie może być zamykana przed badaczami, a pytania o przeszłość nie mogą być traktowane jako coś, czego nie wolno zadawać.
Od wielu lat mieszkańcy Jedwabnego żyją w cieniu wydarzeń, które odcisnęły piętno na Waszej miejscowości i na całej Polsce. Niezależnie od poglądów, każdy obywatel ma prawo oczekiwać, że państwo będzie dążyć do możliwie pełnego wyjaśnienia wydarzeń historycznych, z wykorzystaniem dostępnych metod badawczych oraz z poszanowaniem prawa i godności wszystkich ofiar.
Przyjechaliśmy tutaj, ponieważ wierzymy, że prawda nie boi się badań. Prawda nie potrzebuje cenzury. Prawda nie potrzebuje zakazów. Prawda nie potrzebuje uciszania ludzi zadających pytania.
Mieszkańcy Jedwabnego!
Wiemy, że przez lata wielu z Was czuło się osamotnionych. Wiemy, że ciężar oskarżeń i sporów historycznych dotykał nie tylko pamięci o przeszłości, ale również współczesnych mieszkańców tej ziemi. Dlatego chcemy powiedzieć jasno:
Stoimy obok Was. Stoimy po stronie prawa do prawdy. Stoimy po stronie uczciwych badań historycznych.
Broniąc pamięci swoich przodków, bronicie również prawa każdego Polaka do poznania historii własnej Ojczyzny. Jest to wartość, która nie powinna dzielić społeczeństwa, lecz je jednoczyć.
Zwracamy się do władz Rzeczypospolitej Polskiej z apelem o wspieranie rzetelnych badań naukowych i historycznych oraz o tworzenie warunków do otwartej debaty, prowadzonej z poszanowaniem faktów, prawa i godności wszystkich stron.
Oczekujemy, że instytucje państwa będą służyć obywatelom poprzez wyjaśnianie wątpliwości historycznych, a nie przez ograniczanie debaty publicznej czy wywoływanie efektu zniechęcenia wobec osób podejmujących trudne tematy historyczne.
Silne państwo nie boi się prawdy.
Silny naród nie boi się badań.
Silna demokracja nie boi się pytań.
Nie można budować przyszłości na niedomówieniach. Nie można budować pojednania bez pełnego poznania historii. Tylko prawda – niezależnie od tego, dokąd prowadzi – daje trwały fundament dla zgody społecznej i wzajemnego szacunku.
Dziś, z tego miejsca, kierujemy do Was słowa wsparcia:
Nie jesteście sami.
Wasza determinacja jest dostrzegana daleko poza Podlasiem. Jest dostrzegana na Dolnym Śląsku i w całej Polsce przez ludzi, którzy wierzą, że historia powinna być badana uczciwie, bez nacisków i bez uprzedzeń.
Niech Jedwabne stanie się symbolem odwagi w poszukiwaniu prawdy, a nie symbolem podziałów.
Niech pamięć o wszystkich ofiarach będzie otoczona należnym szacunkiem.
Niech Polska będzie państwem, które nie obawia się badać własnej historii.
Bo naród, który zna prawdę o swojej przeszłości, jest narodem silnym.
Dziękujemy Wam za odwagę, wytrwałość i przywiązanie do pamięci historycznej.
Cześć i chwała wszystkim, którzy odważnie poszukują prawdy.
Jedwabne, 9 lipca 2026 r.
Po odczytaniu listu zgromadzeni uczestnicy odmówili wspólnie modlitwę różańcową. Następnie, pod eskortą Policji, przeszli ulicami Jedwabnego, rozdając mieszkańcom tekst listu.
Kolejnym punktem naszego pobytu było udanie się na miejsce określane przez miejscowych jako „Głazy”, gdzie Wojciech Sumliński umieścił osiem głazów z opisami przedstawiającymi jego interpretację i przekaz dotyczący historii Żydów związanej z wydarzeniami w Jedwabnem.
O godzinie 15.00 rozpoczęło się dwudniowe spotkanie osób zainteresowanych obroną dobrego imienia Polski oraz debatą dotyczącą historii Jedwabnego. W spotkaniu uczestniczyli ludzie przybyli z różnych części Polski, a także z zagranicy, między innymi z Kanady, Stanów Zjednoczonych i Australii oraz innych państw.
Wysłuchaliśmy między innymi wystąpienia prof. dr hab. Małgorzaty Grupy, która uczestniczyła w pracach ekshumacyjnych prowadzonych w Jedwabnem w 2001 roku. W swoim wystąpieniu przedstawiła własne doświadczenia i relację dotyczącą przebiegu tych prac oraz okoliczności ich przerwania. Mówiła również o ograniczeniach dotyczących możliwości publicznego wypowiadania się uczestników prac ekshumacyjnych. Wspomniała także o groźbach, które – jak relacjonowała – otrzymywała w związku ze swoimi publicznymi wypowiedziami na ten temat.
W spotkaniu wystąpił również Leszek Żebrowski, który przedstawił swoje stanowisko dotyczące mechanizmów manipulacji i sporów wokół przedstawiania historii Jedwabnego. Swoje wystąpienia przedstawili również inni uczestnicy spotkania.
W tym samym czasie, na sąsiedniej działce, przy pomniku upamiętniającym ofiary wydarzeń w Jedwabnem, obecni byli przedstawiciele życia politycznego, między innymi Włodzimierz Czarzasty, Małgorzata Kidawa-Błońska, Anna Maria Żukowska, Marek Siwiec oraz Wojciech Kolarski.
Osobne wystąpienia podczas spotkania wygłosili również poseł Grzegorz Braun oraz Włodzimierz Skalik.
I niestety takie obrazki też były BABA JAGA połączyła gwiazdę Dawida z Solidarnością
